Ανέκαθεν, ειδικά τα τελευταία χρόνια, ο διαγωνισμός μεταδίδει κοινωνικά μηνύματα και ιδέες. Για αυτό το λόγο όλο και περισσότερες χώρες επενδύουν σε αυτό, με ικανοποιητικά ή λιγότερο ικανοποιητικά αποτελέσματα.
Κοινωνικά μηνύματα, ιδέες και φιλοσοφία της Eurovision
Πριν καιρό είχαμε αναφερθεί σε ένα κοινωνικό θέμα που ολοένα παίρνει ανησυχητικές διαστάσεις, την ενδοοικογενειακή βία. Χώρες όπως η Ουγγαρία το 2014 και η Τσεχία το 2023 έχουν στείλει το δικό τους μήνυμα στην Ευρώπη και όπου αλλού μεταδίδεται ο διαγωνισμός. Στις παραπάνω χώρες προστίθεται και η συμμετοχή της Σερβίας το 2016 με το ίδιο ακριβώς μήνυμα.
Η ενδυνάμωση της γυναίκας είναι ένα από τα κοινωνικά (social) μηνύματα που βρέθηκαν στο επίκεντρο πολλών συμμετοχών. Μια από αυτές είναι το “Je Me Casse” (Μάλτα, 2021). Μια άλλη συμμετοχή με παρεμφερές μήνυμα είναι και το “Toy” (Ισραήλ, 2019).
Η Netta στο τραγούδι της αναφέρεται και στο body shaming που μπορεί να υποστεί μια γυναίκα από τρίτους. Επίσης, η εκπρόσωπος της Ρωσίας το 2021 έστειλε το δικό της βροντερό μήνυμα, αναφερόμενη συγκεκριμένα στις γυναίκες της χώρας της, που κατά ένα μεγάλο ποσοστό πέφτουν θύματα της ενδοοικογενειακής βίας.
Επίσης, η συμμετοχή της Βόρειας Μακεδονίας το 2019 είχε ως κεντρικό της θέμα ότι “κάθε γυναίκα πρέπει να είναι υπερήφανη κόντρα στα κοινωνικά στερεότυπα. Κοινωνικά (social) μηνύματα για την ελπίδα και την ενδυνάμωση της γυναίκας, και συγκεκριμένα για τις γυναίκες της Ουκρανίας, έστειλε και η περσινή συμμετοχή της χώρας, Teresa & Maria.
Το προσφυγικό/ μεταναστευτικό είναι ένα ζήτημα που ταλανίζει την Ευρώπη, κυρίως τα τελευταία χρόνια. Οι καλλιτέχνες που εμφανίστηκαν στη σκηνή της Eurovision δεν έμειναν αμέτοχοι σε όλο αυτό το σκηνικό. Το 2016, η Βοσνία Ερζεγοβίνη μας έδειξε πάνω στη σκηνή τι συμβαίνει στη γηραιά ήπειρο με τις προσφυγικές/ μεταναστευτικές ροές. Δύο χρόνια αργότερα, το 2018, οι Γάλλοι εκπρόσωποι μας είπαν την ιστορία της “Mercy”, ενός κοριτσιού “θύματος” της προσφυγιάς.
Τι και αν βρισκόμαστε στο 2025, τα άτομα με μαθησιακές δυσκολίες δέχονται τα πειράγματα και την κοροϊδία τρίτων. Ένα από τα κοινωνικά (social) μηνύματα για την στήριξη αυτών των ατόμων ακούστηκαν και στη σκηνή της Eurovision. Το 2015, η Φιλανδία επέλεξε τους Pertti Kurikan Nimipäivät να την εκπροσωπήσουν. Το ροκ συγκρότημα, που αποτελούνταν αποκλειστικά από άτομα με αναπτυξιακές αναπηρίες, έστειλε το δικό του μήνυμα για τις απογοητεύσεις της καθημερινότητας που καλούνται να ξεπεράσουν αυτά τα άτομα.
Ο στιγματισμός των παραπάνω οδηγεί σε ένα άλλο συχνό φαινόμενο, τον εκφοβισμό και το bullying. Με αυτό το θέμα ασχολήθηκαν στέλνοντας τα δικά τους κοινωνικά (social) μηνύματα οι εκπρόσωποι της Ισλανδίας το 2014, φωνάζοντας όχι στις προκαταλήψεις. Τέσσερα χρόνια αργότερα, το δικό τους μήνυμα για το anti- bullying έστειλαν και οι ΖiΒΒΖ, εκπρόσωποι της Ελβετίας.
Απόρροια, λοιπόν, όλων αυτών ήταν η συμμετοχή της Νορβηγίας από τους KEiiNO το 2019. Στο “Spirit in the Sky“, το τρίο μας λέει πως δεν πρέπει να αισθανόμαστε άσχημα για τον εαυτό μας είτε φέρουμε κάποιες δυσκολίες, είτε φέρουμε κάποιες αδυναμίες, είτε κάποιες αναπηρίες.
Η ειρήνη στον κόσμο είναι μια επιτακτική ανάγκη, και ένα από τα κοινωνικά (social) μηνύματα που πρέπει να σταλεί σε κάθε γωνιά του κόσμου, ειδικότερα στις μέρες που ζούμε. Το 2018, η Δανία εκπροσωπήθηκε από τον Rasmussen. Το τραγούδι του “Higher Groud” αναφέρεται σε μια ιστορία ενός πολεμιστή που απέρριψε τα όπλα στο πεδίο της μάχης και προτίμησε την ειρήνη. Χρόνια αργότερα, για την ειρήνη και τον σταματημό των πολέμων τραγούδησε και η εκπρόσωπος της Ουγγαρίας, Βoggie.
Κατά του πολέμου τάχθηκαν και οι Κροάτες Let 3 το 2023. Το αντιπολεμικό τραγούδι τους “Mama ŠČ!” είχε αναφορές στον πρόεδρο της Ρωσίας και στον πρόσφατο πόλεμο που η κήρυξε η χώρα στη γειτονική Ουκρανία. Στο ίδιο κλίμα κινήθηκαν και οι Stephane και 3G για λογαριασμό της Γεωργίας το 2009. Το τραγούδι τους είχε άμεσες αναφορές στο Πούτιν εξαιτίας του πολέμου της Νότιας Οσετίας την προηγούμενη χρονιά.
Στις φετινές υποψηφιότητες για την Κροατία διακρίνουμε τις LELEK. Η συμμετοχή τους “Τhe Soul of my Soul” αναφέρεται στη Γάζα και στον πόλεμο που κήρυξε το Ισραήλ σ’ αυτήν. Ένα αντιπολεμικό τραγούδι μας χάρισαν και οι Ermal Meta e Fabrizio Moro για λογαριασμό της Ιταλίας το 2018. Το ”Non Mi Avete Fatto Niente” αναφέρεται σε περιστατικά πολέμων και τρομοκρατίας και τον τρόμο που αυτά σπέρνουν.
Ένα από τα πολλά μηνύματα του τραγουδιού -που επί σκηνής μεταφράστηκε σε άλλες γλώσσες- είναι πως οι πόλεμοι είναι άχρηστοι. Το αντιπολεμικό της μήνυμα, ένα από τα κοινωνικά μηνύματα του θεσμού, έστειλε και η Γεωργία το 2008, ένα τραγούδι που ευελπιστούσε για την ειρήνη που θα ‘ρθει.
Στα κοινωνικά (social) μηνύματα εντάχθηκε και το δικαίωμα στη σεξουαλική επιλογή. Η Βουλγαρία τάχθηκε υπέρ των ομοφυλοφίλων το 2016. Η Poli Genova μας τραγούδησε το “If Love Was A Crime” στέλνοντας ένα σαφή μήνυμα στις χώρες που ομοφυλοφιλία και η αγάπη μεταξύ ατόμων του ίδιου φύλου είναι ακόμη αδίκημα.
Ανέκαθεν, η φιλοσοφία, η ιδέα και τα κοινωνικά (social) μηνύματα του διαγωνισμού ήταν και είναι η αποδοχή. Το 2019, τη Δανία εκπροσώπησε η Leonora με το “Love is Forever“. Το μήνυμα του τραγουδιού ήταν να αποδεχόμαστε τους ανθρώπους όπως είναι και για αυτό που είναι. Για την αποδοχή του εαυτού μας τραγούδησε η ROXEN (Ρουμανία, 2021).
Σύμβολο της συμμετοχής εδώ ήταν να μην ξεχνάμε, να δεχόμαστε και να αγαπάμε τους εαυτούς μας. Για τον ίδιο ακριβώς λόγο βρέθηκε και η Γαλλία στον διαγωνισμό του 2019. Το “Roi” ήταν ένα τραγούδι για την αποδοχή του εαυτού μας όταν οι γύρω προσπαθούν να μας αλλάξουν. Για την αγάπη προς εμάς τραγούδησε και η Bojana Stamenov (Σερβία, 2015). Στο τραγούδι υπάρχουν μηνύματα και για τη διαφορετικότητα.
Σε συνέχεια της αποδοχής και της αγάπης προς τους εαυτούς μας είναι να μην τα παρατάμε ποτέ, σε οποιαδήποτε δυσκολία. Αυτά τα κοινωνικά (social) μηνύματα πρέσβευε το Ηνωμένο Βασίλειο με δύο συμμετοχές του που έστειλε στο παρελθόν. Η μία συμμετοχή ήταν το 2017 με το “Never Give Up to You” και η άλλη μια χρονιά αργότερα με το “Storm“. Ο Άγιος Μαρίνος την ίδια χρονιά έστειλε το μήνυμα ότι όλοι πρέπει να είμαστε υπερήφανοι για τον εαυτό μας.
Εκτός των πολέμων, στην ιστορία της ανθρωπότητας διαπράχθηκαν και άλλα εγκλήματα που δεν άφησαν ανεπηρέαστη τη Eurovision και τους εκπροσώπους της. Κάποια από αυτά είναι ο ξεριζωμός και η γενοκτονία των λαών. Πολλά κοινωνικά (social) μηνύματα περί αυτών μεταδόθηκαν μέσω του διαγωνισμού.
Η φετινή υποψηφιότητα της Ελλάδας, το “Αστερομάτα” της Κλαυδία, μιλά για τον ξεριζωμό και τη γενοκτονία που υπέστησαν οι Πόντιοι. Η τραγουδίστρια ερμηνεύει τη μπαλάντα της για όλους εκείνους που αναγκάστηκαν να αφήσουν πίσω τους τις περιουσίες τους, τον τόπο τους και τη ζωή τους όλη. Στο ίδιο μήκος κύματος και η Jamala το 2016 αλλά και η Αρμενία το 2015, τονίζοντας “ΔΕΝ ΞΕΧΝΩ!”.
Μένοντας στα πιο μελανά σημεία των καιρών, μετά και την εισβολή της Τουρκίας στην Κύπρο, η Ελλάδα έστειλε τη Μαρίζα Κωχ με το “Παναγιά μου, Παναγιά μου’‘ (1976). Το τραγούδι ήταν μια διαμαρτυρία κατά του πολέμου και της πιο μαύρης μέρας της Κύπρου.
Το άγχος, η κατάθλιψη και οι αυτοκτονίες παίρνουν ανησυχητικές διαστάσεις. Μέσα από δικά τους βιώματα εκπρόσωποι χωρών στέλνουν τα δικά τους κοινωνικά (social) μηνύματα για αυτά τα θέματα. Οι The Humans της Ρουμανίας μας μίλησαν πως μπορεί κάποιος να φτάσει στην αυτοκτονία, στέλνοντας το μήνυμα ότι όλοι αξίζουμε να πάμε μπροστά και να ανοίγουμε την καρδιά μας.
Μια χρονιά αργότερα, η εκπρόσωπος της Αυστραλίας μας τραγούδησε για τα αισθήματα που νιώθει κάποιος έχοντας κατάθλιψη, ενώ το 2017 η Svala της Ισλανδίας μας μίλησε για τις αγχώδεις διαταραχές.
Εκπρόσωποι της χώρας των πάγων ήταν και οι Hatari. Το 2019, με το “Hatrið mun sigra“, μας ταξίδεψαν σε έναν κόσμο που θα επικρατούσε μόνο το μίσος. Το κοινωνικά (social) μήνυμα του τραγουδιού ήταν πως ακριβώς θα αποφύγουμε τέτοιες ανεξέλεγκτες καταστάσεις. Κατά του μίσους και του αρνητισμού τάχθηκε και ο εκπρόσωπος της Γερμανίας δύο χρόνια αργότερα. Ο Jendrik δεν νιώθει το μίσος και το απορρίπτει.
Η ελευθερία είναι ένα αγαθό που πρέπει να απολαμβάνουν όλοι οι άνθρωποι. Kατά καιρούς, πολλοί καλλιτέχνες βρέθηκαν στη σκηνή της Eurovision, δίνοντας τα δικά τους κοινωνικά (social) μηνύματα υπέρ της. Τέτοιο παράδειγμα είναι η συμμετοχή “Yodel it!” από τη Ρουμανία το 2017.
Σε ίδιους ρυθμούς κινήθηκε και η συμμετοχή της Λιθουανίας το 2021, “Discoteque”, με κεντρικό μήνυμα “να είμαστε ελεύθεροι, να ζούμε“. Την επιθυμία της για ελευθερία χωρίς… ”τοίχους” εξέφρασε και η εκπρόσωπος της Αυστρίας το 1990.
Μηνύματα ελπίδας, ενότητας και ελευθερίας είχε και η νικητήρια εκπροσώπηση της Αυστρίας τo 2014 αλλά και η συμμετοχή της Σουηδίας το 2021. Κοινωνικά (social) μηνύματα ενότητας μας έστειλε και το ουκρανικό δίδυμο GreenJolly το 2005 με τον στίχο “Μαζί είμαστε πολλοί, δεν μπορούμε να νικηθούμε“.
Άλλη μια νικητήρια εκπροσώπηση ήταν αυτή της Σουηδίας από τον Mans Zelmerlöw. Κύριο θέμα της συμμετοχής του ήταν ότι όλοι μπορούμε να γίνουμε “Heroes” του εαυτού μας.
Η κλιματική αλλαγή που συντελείται δεν θα μπορούσε να αφήσει ανεπηρέαστο τον διαγωνισμό. Τα κοινωνικά (social) μηνύματα για αυτή δεν έλειψαν από τη σκηνή του διαγωνισμού. Οι εκπρόσωποι της Φιλανδίας το 2019 δεν θα μπορούσαν να στείλουν άλλο ένα τραγούδι για την αγάπη. Το ντουέτο μας παρακινεί να δούμε τι συμβαίνει στον κόσμο μας σήμερα και να μην εθελοτυφλούμε.
O Michał Szpak εκπροσώπησε την Πολωνία το 2016. Ο τραγουδιστής έστειλε ένα από τα κοινωνικά μηνύματα του θεσμού με το “Color of your Life” πως σε αυτή τη ζωή τα σημαντικότερα αγαθά δεν είναι τα υλικά. Ο υλισμός δεν φέρνει την ευτυχία στους ανθρώπους. Η ίδια χώρα, έναν χρόνο αργότερα, έδειξε την ευαισθησία της για τα ζώα.
Το “Flashligt” ήταν μια συμμετοχή που ζητούσε από τον κόσμο να ευαισθητοποιηθεί και να ταχθεί κατά της σκληρότητας που δείχνουν οι άνθρωποι στα ζώα. Ίσως και να ήταν η πρώτη φορά που μεταδίδονται κοινωνικά (social) μηνύματα για τα ζώα.
Το 2018, η χώρα της Μάλτας μας μίλησε για ένα από από μεγαλύτερα “Taboo“, αυτό της ψυχικής υγείας. Η Christabelle έστειλε το μήνυμά της πως δεν πρέπει να υπάρχουν προκαταλήψεις γύρω από τους ανθρώπους που αντιμετωπίζουν ψυχικές διαταραχές και προβλήματα.
Για την ξενιτιά και τη μετανάστευση τραγούδησαν οι Voltaj το 2015. Η συμμετοχή της Ρουμανίας “De La Capat/ All Over Again” κάλεσε τους θεατές να ευαισθητοποιηθούν για αυτούς που μένουν πίσω, κυρίως όμως για τα παιδιά. Ως “απάντηση” σε αυτή τη συμμετοχή θα μπορούμε να πούμε το “Ktheju Tokës” της Jonida Maliqi. Η εκπροσώπηση της Αλβανίας το 2019 τάχθηκε υπέρ του επαναπατρισμού των ανθρώπων.
Αφού ο διαγωνισμός της Eurovision είναι υπέρ της αγάπης, της ενότητας και της διαφορετικότητας, είναι και κατά της ομοφοβίας. Το 1998, το Ισραήλ έστειλε ένα δυνατό -και μάλιστα νικητήριο- μήνυμα κατά των προκαταλήψεων. Το ίδιο συνέβη και το 2007, όταν η Σέρβα Marija Serofovic κατέκτησε την κορυφή με ένα τραγούδι αγάπης μεταξύ δύο ανθρώπων του ίδιου φίλου. Η συμμετοχή μας είχε περάσει και το μήνυμα πως ”όλες οι φωνές μιας κοινωνίας πρέπει να ακούγονται ανεξαρτήτου κοινωνικού και πολιτισμικού υπόβαθρου”.
Το 2021, η χώρα της Ιταλίας εκπροσωπήθηκε από τους Måneskin. Το συγκρότημα απέρριψε τις προκαταλήψεις και έστειλε ένα ηχηρό μανιφέστο και τα κοινωνικά (social) μηνύματα για όσους θέλουν να προχωρήσουν μπροστά εκτιμώντας την μοναδικότητά τους.
Για πολλούς, ο διαγωνισμός προσφέρει μια γκλαμουράτη διασκέδαση και τίποτα παραπάνω. Όμως, στην ιστορία της Eurovision “γράφεται” κάτι μεγαλύτερο και βαθύτερο από αυτό, και αυτό είναι το κοινωνικό της πρόσωπο!
Γράψτε μας στα σχόλια κάποια άλλη συμμετοχή που γνωρίζετε με κοινωνικό υπόβαθρο…
